Sztuczna inteligencja już sama płaci za dane, moc obliczeniową i wyszukiwanie w sieci. Prawo jednak nadal zakłada, że człowiek zatwierdza każdy transfer. Ta luka leży teraz w centrum debaty o tożsamości agentów AI.
Członkowie Legal & Regulatory Council BeInCrypto twierdzą, że blockchain może ją zamknąć.
Kto płaci, gdy płaci maszyna?
Rynek jest jeszcze młody. Najnowszy raport BeInCrypto Intelligence śledził 6,4 mln płatności x402 w 35 dni, głównie drobne opłaty za dane i API.
Banki mimo to są nerwowe. JPMorgan obecnie blokuje zewnętrznych agentów AI przed dostępem do kont klientów, a CEO Jamie Dimon mówi o ryzyku niekontrolowanych agentów.
Prawo USA niewiele podpowiada. Electronic Fund Transfer Act nadal reguluje nieautoryzowane transfery. Kongres napisał tę ustawę w 1978 roku, zakładając, że człowiek zatwierdza każdy przelew. GENIUS Act natomiast określa zasady dla emitentów stablecoinów, ale nie mówi nic o agentach, którzy nimi płacą.
W efekcie nikt nie wie, kto płaci, gdy agent zarezerwuje zły lot. To pytanie o tożsamość agentów AI, ale także o odpowiedzialność.
Dlaczego tożsamość agenta AI wymaga warstwy blockchain?
Vyara Savova, ekspertka European Crypto Initiative, przewiduje, że większość ludzi użyje agentów do codziennych zadań związanych z płatnościami. Według niej blockchain łączy wszystko, czego agentom brakuje.
„Mamy wtedy tory płatności, tory identyfikacyjne — warstwę zaufania, wszystko w jednym, co w dużym stopniu rozwiąże ten problem.”
Prawniczka Anja Blaj Zajc odrzuca przekonanie, że trzeba wybierać między prywatnością a odpowiedzialnością. Jej zdaniem dowody zerowej wiedzy (zk) eliminują ten dylemat. Dowód zk potwierdza fakt bez ujawniania danych.
„Dowód zk potwierdzi, że za agentem naprawdę stoi człowiek, że ktoś za niego odpowiada”.
Ten argument ma znaczenie prawne. Prawo wymaga osoby do pociągnięcia do odpowiedzialności, a anonimowy portfel jej nie zapewnia. Poświadczenie zk mogłoby powiązać agenta z odpowiedzialnym właścicielem, nie ujawniając go każdemu sprzedawcy.
Przejrzystość już jest prawem w Europie
Lord Chris Holmes stawia na ujawnianie informacji. Jest członkiem Partii Konserwatywnej w Izbie Lordów i autorem projektu ustawy o regulacji AI.
Zawsze musi być jasne, że użyto AI, jak ją wykorzystano, w jakim celu oraz czy zapewniono zgodę, zaufanie i przejrzystość.
Unia Europejska już tego wymaga. Od 2 sierpnia 2026 roku artykuł 50 AI Act zobowiązuje operatorów chatbotów do informowania, że użytkownik ma do czynienia z systemem AI. Organy krajowe mogą egzekwować tę zasadę.
Warto zauważyć, że AI Omnibus przesunął terminy dla wysokiego ryzyka na 2027 i 2028, ale ten obowiązek pozostawił bez zmian.
Jednak AI Act dotyczy tylko ujawniania informacji, nie płatności. Żadne prawo w UE ani USA nie wskazuje handlowcowi, jak zweryfikować człowieka stojącego za płacącym agentem.
Dopóki ustawodawcy nie zamkną tej luki, banki prawdopodobnie pozostaną zamknięte dla agentów z zewnątrz. Na razie rada preferuje tożsamość agenta AI opartą o zk: udowodnij, że człowiek jest odpowiedzialny, nie ujawniaj nic więcej.
